- Car Stereo Message Forums
 - - Video & Multimedia
 - - - Psikolojik Testler Nedir?


Psikolojik Testler Nedir?
Posted by mimoza on 04-08-2015 07:02 AM:

Tan1m Psikolojik Test kavram1 günümüzde dei_ik anlamlarda kullan1lmaktad1r. Bu da psikolojik testlerin tan1m1n1 yapmay1 güçle_tirmektedir. Psikolojik test, temel olarak ki_iye ait bir davran1_ kal1b1n1n standart ve objektif ölçümüdür. Test sonuçlar1 ki_ilerin davran1_lar1ndan örnekler verir ve bunu ba_ka insanlar1n ya da ki_inin farkl1 zamanlardaki davran1_lar1yla k1yaslama imkân1 sunar. Psikolojik testler dier bilimlerde kullan1lan testlere benzer. Örnein kandaki demir miktar1 kandan örnek al1narak ölçülüyorsa, bir psikologda bir yeti_kinin ki_ilik özelliklerini ki_ilik testleriyle ölçer. Psikolojik testlerde fiziksel bir özelliin dorudan ölçümü mümkün olamayaca1 için, bu testlerdeki maddelere ve uyar1c1lara verilen cevaplar1n bireyin duygu, dü_ünce, inanç ve tutumlar1n1 yans1tan davran1_lar olarak kabul edilmektedir. K1sacas1 psikolojik testler davran1_lar1n örneklemidir ve standart ko_ullar alt1nda elde edilmi_tir. Psikolojik Testlerin 0_levleri Genel olarak psikolojik testlerin i_levi, ayn1 ki_inin farkl1 durumlar kar_1s1ndaki tepkilerini ya da dier ki_ilerle aras1ndaki farklar1 ölçmektir. Psikolojik testlerin ilk olarak kullan1m alan1 okullar ve çocuklar olmu_tur. Uygulama alan1nda ilk yararl1 olan testler zekâ gerilii alan1nda geli_tirilmi_tir. Bunu duygusal yönden bozukluu olanlar, çocuk suçlular ve ba_ka türden davran1_ bozukluu alanlar1 takip etmi_tir. Psikolojik testlerin ikinci kullan1m alan1n1 i_letmecilik olu_turmaktad1r. Bunu ise ki_isel olarak dan1_anlarda, duygusal iyilik ve etkinlik aç1s1ndan yard1m alma, kendini anlama ve ki_isel geli_imi artt1rmay1 hedefleyenler takip etmektedir. Günümüzdeki kullan1m1 ele al1nd11nda psikolojik testler, psikiyatrik bozukluun tan1 veya s1n1fland1r1lmas1nda, s1kl1k aç1s1ndan incelemesi, prognoz ya da yordamada kullan1lmaktad1r. Günlük kullan1mda bu testlerin ara_t1rmalarda da önemli i_levleri vard1r. Her çe_it ara_t1rma da bireysel farkl1l1klar1n iyi yap1land1r1lm1_ testlerle duyarl1 _ekilde ölçümü zorunluluktur. Bu _ekilde ara_t1r1lan konular1n daha objektif, geçerli ve güvenilir bir _ekilde deerlendirilmesi hedeflenmektedir. Psikolojik testin klinik alanda kullan1lmas1 için yararl1 olmas1 gerekmektedir. Yararl1 olabilmesi için testi kullanacak klinisyenin bu ölçüm arac1ndan salanan bilgilerinin önemini bilmesi gerekir. Testle ilgili repertuar1n geni_ olmas1 klinisyene daha fazla kullan1m esneklii sunar. Deerlendirme için ihtiyaçlar1na uygun olan yöntem ya da ölçüm arac1n1 seçebilirler. Psikolojik Test ve Ölçeklerin Türleri Psikolojik testler farkl1 özellikler aç1s1ndan s1n1flanabilir. Ama en yayg1n olan s1n1flama, yetenek testleri ve ki_ilik testleri s1n1flamas1d1r. Yetenek testleri kendi içerisinde zekâ testleri ve özel gruplar için yetenek testleri olarak s1n1flanmaktad1r. Ki_ilik testleri ise, ki_ilii ölçen test ve buna ilave olarak ilgi, deer ve tutum ölçekleri yer al1r. Ki_ilii ölçen testler ise kendi içerisinde nesnel (objektif) ve projektif testler olarak ikiye ayr1l1r. Beyin ve davran1_ ili_kisini temel alan ve farkl1 beyin i_levleri düzeyini ölçmeyi amaçlayan nöropsikolojik testler zeka testlerine yak1n görülmektedir. Zekâ Testleri Her insan zekâ diye bir kavram1n olduuna inanmaktad1r, fakat bu kavram1n tan1m1n1 yapmak bir o kadar güçtür. Bir Frans1z psikolou olan Alfred Binet ve arkada_lar1 zekân1n ölçülmesine yönelik bir seri ara_t1rma yapm1_t1r. Bireylerin avuç içi çizgilerinden fiziksel özelliklerine kadar çok çe_itli alanlarda ölçüm yapm1_lard1r. En sonunda ayr1 ayr1 yetenekler yerine karma_1k zihin fonksiyonlar1n1 ölçmeyi bulmu_lard1r. Bugün zeka testleri (IQ testi), bazen de zihinsel yetenek testi olarak adland1r1lan bu testler, ki_inin mevcut zihinsel yeteneini deerlendirmek amac1yla geli_tirilmi_ standart ölçüm araçlar1 olarak tan1mlanmaktad1r. Binet testleri, Wechsler zekâ testleri, Akademik yetenek testi gibi bireysel olarak uygulanan testlerin hepsi, ki_inin mevcut zihinsel i_levlerini deerlendirmeyi ve onun okulda gösterecei performans1 yordayaca1 say1lt1s1na dayan1r. Bu testlerin ba_ka kullan1m alanlar1 da bulunmaktad1r: örenme güçlüünü te_his etme ve güçlü yanlar ile zay1fl1klar1 akademik planlama yapabilmek için tan1mlama; bireyde zihinsel gerilik olup olmad11n1 tespit etme; okullarda gerekli olan özel eitimlerin salanabilmesi için parlak zekâya sahip çocuklar1n tespit edilmesi ve nöropsikolojik deerlendirmenin bir bölümü olarak kullan1labilirler. Zekâ testleri; dil becerileri, sözsüz muhakeme, soyut dü_ünme, görsel-uzaysal beceriler, dikkat ve dikkati younla_t1rma ve bilgi i_lemenin h1z1 gibi zekây1 olu_turan çe_itli i_levleri içerir. Zekâ testlerinin çounda puanlama standart hale getirilmi_tir. Sorular testi uygulayan uzman taraf1ndan bireye okunur ve cevaplar1 kaydedilir. Bireysel testler özellikle klinik ortamda kullan1l1r. Bireysel testlerden ba_ka birçok bireye birden uygulanabilen grup zekâ testleri de vard1r. Ki_ilik Testleri Ki_ilik testleri, nesnel (kendini bildirim/kendini deerlendirme) testler ve projektif testler olarak ikiye ayr1l1r. Ki_ilik testleri, sadece ki_ilik özelliklerinin ve psikolojik belirtilerin ölçümüyle ilgili testleri kapsamaz. Bunlar1n yan1 s1ra duygudurum, dü_ünce, davran1_ ve güdülenmeyi, ilgi ve tutumlar1 da içerir. Objektif Ki_ilik Testleri Objektif (nesnel) kavram1 psikolojik ölçme arac1n1n öznel deerlendirmeden uzak olduu anlam1nda kullan1lmamaktad1r. Ölçme arac1n1n kendisi nesneldir ve standart ölçüm, puanlama yapmak için olu_turulmu_tur. Bu soru formlar1nda, ki_iye uygun olup olmad11 aç1s1ndan önemli olan davran1_sal al1_kanl1klar1 deerlendirici ifadeler bulunur. Ki_ilik testleri Bu moda , d1_ar1dan bir uygulay1c1n1n yorum yapmas1n1 gerektirecek öznel durumunun en direkt yoldan deerlendirilmesini salarlar. Bu testlerin önemli üstünlükleri çok fazla zaman almay1_lar1 ve ekonomik olu_lar1d1r. Ayn1 zamanda baz1 s1n1rl1l1klar1 da bulunmaktad1r. Birçok ki_i okuma-yazma sorunlar1 ya da istememeleri nedeniyle doldurmayabilirler. Hastal11n _iddeti a1r olanlar, a1r bellek ya da dikkat kusuru olanlar da bu testleri kullanamazlar. Okuma-yazma bilseler bile bu testler bireylerin eitim düzeyi, sosyoekonomik düzeyleri ve sosyokültürel yap1lar1ndan etkilenir. Bu sebeple denk seçiminde k1s1tl1l1klara neden olur. Tüm bu etmenlere bak1ld11 zaman bu tür testlerin güvenilirlik ve geçerliliinden emin olmak zorla_1r ve testlerin amaçlar1na yönelik farkl1 sonuçlara ula_1labilir. Bu testlerden en yayg1n kullan1lanlardan baz1lar1; Minnesota Çok Yönlü Ki_ilik Envanteri (MMPI), Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Durumluk Sürekli Kayg1 Envanteri v.s gibi testlerdir. Minnesota Çok Yönlü Ki_ilik Envanteri (MMPI): geçerlii görgül olarak saptanm1_ bir ölçektir. Psikopatolojiyi kolay yoldan saptama amac1yla geli_tirilen envanterin, çok yönlü olarak isimlendirilmesi, birden fazla bozukluu ayn1 zamanda deerlendirme özelliinden kaynaklanmaktad1r. Doru, yanl1_ ve bilmiyorum olarak cevapland1r1lan 550 maddeden olu_an ( kitap formunda 16 madde tekrarlanmaktad1r, böylece 566 maddedir) bireyin ki_isel ve toplumsal uyumunu objektif olarak deerlendirmeyi amaçlayan bir testtir. Bu test temel olarak 3 geçerlik (yalan, s1kl1k, düzeltme) alt testi ve 10 klinik alt testten (hipokondriazis, depresyon, histeri, psikopatik sapma, kad1nl1k-erkeklik, paranoya, psikasteni, _izofreni, hipomani, sosyal içedönüklik) olu_maktad1r. Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R): çe_itli psikiyatrik belirtileri 9 grupta, 5 dereceli likert (derecelendirilmi_) tipi bir ölçek üzerinde ölçen 90 maddeden olu_an bir testtir. Alt ölçek olarak yap1land1r1lan dokuz grup; somatizasyon, obsesif-kompulsif özellikler, ki_iler aras1 ili_kilerde huzursuzluk, depresyon, anksiyete, öfke-dü_manl1k, fobik anksiyete, paranoid dü_ünce, psikotizmdir. Ayr1ca yeme bozukluu ve dier baz1 maddeleri de toplayan ek bir alt ölçei de bulunmaktad1r. Bu test Türkiyede çe_itli ara_t1rmalarda kullan1lm1_t1r. Beck Depresyon Envanteri (BDE): bu test depresyonda görülen bedensel, duygusal, motivasyonel ve bili_sel belirtileri ölçen 21 maddeden olu_an 4 dereceli likert tipi bir ölçektir. Tan1sal amaçl1 deil ama depresif belirtilerin yönünü belirlemeye yönelik geli_tirilen bu testin her maddesi farkl1 bir alan1 ölçmektedir. Türkçeye uyarlanm1_ ve geçerlik güvenirlik çal1_malar1 yap1lm1_t1r. Durumluk-Sürekli Kayg1 Envanteri: Spielbergerin iki faktörlü kayg1 kuram1na göre geli_tirilmi_, iki ayr1 ölçee sahip 40 maddeden olu_ur. Durumluk kayg1 ölçei, bireyin belirli durumlarda ve belirli bir anda kendisini nas1l hissettiini göz önüne alarak cevaplayaca1 bir ölçektir. Sürekli kayg1 ölçei, bireyin nas1l hissettii dikkate al1narak doldurulur. Türkçeye uyarlanm1_ ve geçerlik güvenirlik çal1_malar1 yap1lm1_t1r. astroloji Projektif Ki_ilik Test ve Teknikleri Projektif (yans1tmac1) ki_ilik test ve teknikleri psikodinamik modelde öngörülen projeksiyon (yans1tma) savunma mekanizmas1n1 temel alan bir deerlendirme yöntemidir. Projektif testlerin genel amac1, bireye belirsiz mürekkep lekesi _eklinde ya da çizim _eklinde bir uyar1c1 vererek onun duygular1n1, dü_üncelerini ve fikirlerini cevaplar1na yans1tmas1n1 salamakt1r. Burada say1tl1, uyar1c1lar1n yap1land1r1lmam1_ olmalar1 sebebiyle, bireyin verecei tepkilerin birincil olarak bilinçd1_1 süreçlerden kaynaklanaca1 ve güdülenme, gerçek tutum ve davran1_ biçimlerini göz önüne sereceidir. Projektif teknikler dolayl1 bir yöntemdir ve bireyler cevaplar1n önemini bilmemektedirler. Objektif testlerin aksine evet , hay1r _eklinde s1n1rl1 cevaplar yerine tam bir özgürlük vard1r. Birey istedii cevab1 verebilir. Bu testlerde uyar1c1lar tam olarak belirlenmemi_tir. Bu _ekilde bireyin uyar1c1y1 kendine göre deerlendirip, kendi duygu ve dü_üncelerine uygun olarak yans1taca1 hedeflenmi_tir. Bu testlerin bireyin uyar1c1lara farkl1 ve özgür cevap vermesi cevaplar1n istatistiksel olarak deerlendirilmesini, güvenirliinin saptanmas1n1 ve nesnel olmas1n1 zorla_t1r1r. Burada örnek olarak birkaç projektif testten söz edilerek s1n1fland1rmaya girilmeyecektir. Rorschach Testi: Psikiyatrist Heman Rorschach taraf1ndan geli_tirilmi_, belirsiz ve neredeyse simetrik mürekkep lekelerinden olu_an test s1ras1yla verilmesi gereken 10 karttan olu_maktad1r. Kartlardan be_i( 1,4,5,6,7nci kartlar) siyah, ikisi ( 2 ve 3üncü kartlar) k1rm1z1 ve siyah, üçü de (8,9,10uncu kartlar) çe_itli pastel renklerden olu_maktad1r. Uygulamada Rorschach testi bu i_te yeti_tirilmi_ tecrübeli bir psikolog taraf1ndan verilmelidir. Testör bireyle gerekli ili_kiyi kurduktan sonra kartlar1 birer birer göstererek, mürekkep lekelerinde neler gördüünü, nelere benzettiini sormal1d1r. Bireyin verdii yan1tlar1 yazarak, her kartta verdii ilk tepkinin ortaya ç1kma süresi ile o teste harcad11 süre not edilir. Böylece bireyin her kartta serbest çar1_1m süreçleri al1nd1ktan sonra ikinci k1sma yani sorgu k1sm1na geçilir. Testin bu bölümünde ise, ilk bölümde verdii yan1tlar bireye tek tek hat1rlat1larak bunlar1 lekenin neresinde gördüü, resmin hangi özelliinin alg1s1n1 etkiledii sorulur ve bunlarda özel çizelgeler üzerine kaydedilir. Test sonucunda elde edilen kay1t protokolü uygulama sonras1nda yer (nerede?), belirleyici (nas1l?), 0çerik (ne?), orjinallik kategorilerine göre puanlan1r. Puanlama ard1n yorumlamaya geçilir. Testin yorumu büyük ölçüde eitim ve deneyime dayan1r. Tematik Alg1 Testi (TAT): Murray ve Morgan taraf1ndan geli_tirilen bu test, üzerinde genellikle insan figürlerini içeren ve hikâye olu_turmaya uygun 30 adet karttan olu_ur. Kartlar1n her biri farkl1 ki_isel ve ki_iler aras1 güdülenmeyi uyarabilecek özelliktedir. Bu kartlardan yakla_1k 10 tanesi uygulanacak olan bireyin ya_, cinsiyet ve olas1 sorununa bal1 olarak seçilir. Bireyden her kart için konusu olan bir hikâye anlatmas1 istenir. TATnin mant11nda bireyin hikâye anlat1rken hikâyedeki kahramanla özde_im yapmas1 ve bu kahramana atfettii duygu ve dü_üncelerin kendi duygu ve dü_üncelerini yans1tmas1d1r. Hikâyelerin hepsi göz önüne al1narak bireyin genel tutumlar1 ( anne-baba, otorite figürleri, ba_ar1 v.s), deerleri( dine kar_1, insanlara kar_1 v.s), duygular1 hakk1nda bilgilere ula_1labilir. TATnin çocuklara uygulan formu Çocuklar için Tematik Alg1 Testi (CAT )denilen testtir. Bellak(1993) taraf1ndan geli_tirilmi_tir. Bu testin 10 karttan olu_an bir serisinde insan dierinde ise hayvan figürlerinin karikatürize edilerek olu_turulmu_ iki ayr1 versiyonu geli_tirilmi_tir. Bu testte psikoseksüel geli_im dönemlerindeki temel çat1_malar1 yans1tacak figürler kullan1lm1_t1r. 3-10 ya_lar aras1ndaki çocuklara uygulanmaktad1r. Cümle Tamamlama Testleri: sözel kategorideki projektif tekniklerden klinik kullan1mda en fazla kullan1lan1 cümle tamamlama testleridir. Bu testlerde uyaranlar çe_itli yerleri yar1m b1rak1lan cümlelerdir. Bu cümlelerde verilen uyaranlar genellikle bireyin ki_ilii ve ki_ileraras1 ili_kilerine dair bilgilerin çounlukla yans1tma mekanizmas1n1 kullanarak elde edilir. Bu testlerden en s1k kullan1lanlar Rotter Cümle Tamamlama Testidir. Çizim Testleri: Projektif tekniklerin görsel uyar1 kullan1lmayan bir dei_ik türüdür. Temel mant11 bireylerin yapt11 her tür serbest çizimde ki_iliklerinin, ki_ileraras1 ili_kilerinin ve güdülerinin bir yans1tmas1n1 yapmalar1d1r. Bo_ bir kâ1t ve kalem verilerek uygulama yap1l1r. Bireyin uygulamas1 esnas1nda uygulay1c1 gözlemlerini not eder. Çounlukla çocuklara ama yan1 s1ra yeti_kinlere de kullan1labilen bir testtir. Bir insan çiz, ev-aaç-ki_i çiz, aile çiz versiyonlar1 vard1r.